Terug naar Hoofdmenu

Dossier: Noorwegen

Het land dat alles 'goed'doet in de strijd tegen roken...

De organisaties tegen roken vragen praktisch overal dezelfde maatregelen om het roken tegen te gaan:

"Wil het succesvol zijn, dan moet een dergelijk anti-rookbeleid veelomvattend zijn en gedurende lange tijd worden volgehouden. De vereisten zijn onder andere: belastingverhogingen voor rookartikelen, een totaal verbod op directe en indirecte reclame, rookvrije zones in afgesloten openbare ruimten, gezondheidsopvoeding, doeltreffende waarschuwingen op rookartikelen, een beleid inzake lagere maximumwaarden voor het teer- en nicotinegehalte van sigaretten, aanmoedigingen om met het roken op te houden en individuele gezondheidsprogramma's."
(Europese Code Tegen Kanker)

Er is een land in Europa dat aan al deze eisen voldoet: Noorwegen.

• Belastingverhogingen
  De prijs van een pakje Marlboro (20 stuks) is inmiddels gestegen tot minimaal NKr 42.90, omgerekend komt dat op f. 11,65!
• Een totaal verbod op directe en indirecte reclame
  Directe reclame is als sinds 1973 verboden, sinds 1996 ook alle indirecte reclame (de merknamen mogen bijvoorbeeld niet voor andere producten of activiteiten worden gebruikt)
• Rookvrije zones in afgesloten openbare ruimten
  Vanaf 1996 verplicht minimaal eenderde van de ruimte/zitplaatsen in cafés, restaurants, etc. Vanaf 1998 wordt dat de helft, de bedoeling is het aandeel steeds groter te maken. In openbare gebouwen heerst een volledig rookverbod.
• Gezondheidsopvoeding
  Gebeurt op ruime schaal via media, scholen, gezondheidszorg, zwangerschapsbegeleiding, etc.
• Doeltreffende waarschuwingen op rookartikelen
  Noorwegen heeft zeer harde gezondheidswaarschuwingen op de verpakking:
  (Vertalingen van Engelstalige vertalingen, verbeteringen worden op prijs gesteld)
  • Tobakk gir alvorlig helseskade
    Tabak brengt de gezondheid ernstige schade toe
  • Din røyking skader helsen til folk rundt deg
    Uw roken beschadigt de gezondheid van de mensen om u heen
  • 400 døyr årleg i trafikken i Norge - 20 gonger så mange døyr av røyking
    400 mensen sterven jaarlijks aan verkeersongelukken in Noorwegen - 20 keer zo veel sterven aan roken
  • Kvart år døyr meir enn 1400 nordmenn av lungekreft
    Elk jaar sterven meer dan 1400 Noren aan longkanker
  • Røyking dreper
    Roken doodt
  • Røyking fører til avhengighet
    Roken veroorzaakt verslaving
  • Røyking fører til dødelige sykdommer
    Roken veroorzaakt dodelijke ziekten
  • Røyking fører til hjarte-karsjukdommar
    Roken veroorzaakt hartziekten
  • Røyking fører til kreft
    Roken veroorzaakt kanker
  • Røyking kan gi kreft, bronkitt og andre lungesjukdommar
    Roken kan kanker, bronchitis en andere longziekten veroorzaken
  • Røyking under graviditeten er skadelig for barnet
    Roken tijdens de zwangerschap schaadt uw baby
  • Sluttar du å røykje, minkar risikoen for alvorlege sjukdommar
    Stoppen met roken vermindert de kans op dodelijke ziekten
  • Vern barn mot tobakksrøyk: utset dei ikkje for tobakksrøyk
    Bescherm kinderen: Laat hen niet uw tabaksrook inademen
• Een beleid inzake lagere maximumwaarden voor het teer- en nicotinegehalte van sigaretten
  In Noorwegen per wet 15 mg nicotine vanaf januari 1996 en 12 mg vanaf januari 1998.
• Aanmoedigingen om met het roken op te houden
  Veel reclames op radio, tv en in de geschreven pers. Anti-rooktournees, klassikale projecten, etc.
• Individuele gezondheidsprogramma's
  Ruime verspreiding van stop-dagboeken, gratis telefonische helplijn voor stoppers in nood, etc.

• Vanaf 1989 zijn nieuwe producten die tabak of nicotine bevatten verboden, m.u.v. ontwenningsmiddelen.
• Roken en het in bezit hebben van tabakswaren is sinds 1996 verboden onder de 18 jaar (was 16 jaar).
• Sigarettenautomaten zijn sinds 1996 verboden

Is Noorwegen succesvoller in de strijdt tegen roken?

In Noorwegen is het aantal mannelijke rokers is tussen 1973 en 1995 afgenomen van 51 tot 32 procent, het aantal vrouwelijke rokers is in diezelfde periode vrijwel onveranderlijk rond de 30 procent gebleven. In Nederland waren de dalingen zowel absoluut als relatief veel groter:

Verrassend (?) is vooral het feit dat tussen 1995 en 1997 het aantal rokers in Noorwegen weer licht is toegenomen, ondanks de nieuwe, strengere, maatregelen...

Percentage Rokers 15 jaar en ouder:
Bronnen: Stivoro en Odin Cijfers ge-update voor 1997, cijfers van 1995 laten staan om korte-termijn-effect te laten zien...

Land:	Mannen					Vrouwen
	1973	1995	1997	abs	rel	1973	1995	1997	abs	rel
Noorwegen:	51%	32%	34,5%	-16,5%	-32,3%	30%	30%	32,7%	+2,7%	+9%
Nederland:	70%	39%	36,7%	-33,7%	-48,1%	41%	30%	30,3%	-10,7%	-26,1%

Wellicht is het aantal sigaretten wat gerookt wordt meer afgenomen:

Sigarettenconsumptie per hoofd van de bevolking:
Bron: WHO

Land	1970-72	1990-92	+/-
Noorwegen:	2030	1830	-9.9%
Nederland:	3150	2820	-10.5%

Kortom: Misschien is het voor Nederland zinvol eerst naar het Noorse voorbeeld te kijken voordat hier steeds strengere maatregelen worden ingesteld. Wat aangeraden word als 'succesvol beleid' blijkt in de praktijk immers verre van succesvol...